Heb je een vergunning nodig voor een aanbouw?

Voor een aanbouw gelden sinds 2024 twee aparte vragen. De eerste is technisch: is het bouwwerk veilig, gezond en goed geïsoleerd? Die eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en gelden altijd, ook als je geen vergunning nodig hebt. De tweede is ruimtelijk: past de aanbouw op die plek? Die regels staan in het omgevingsplan van de gemeente.

Elke gemeente heeft bij de invoering van de Omgevingswet een standaardset regels gekregen, de zogeheten bruidsschat. Daarin staan de maten voor vergunningvrij bouwen die hieronder worden genoemd. De gemeente mag die regels in haar omgevingsplan wijzigen, schrijft IPLO, het informatiepunt van de overheid. Controleer daarom altijd de Vergunningcheck op het Omgevingsloket of vraag het de gemeente.

De bruidsschat kent twee routes. Voldoet de aanbouw aan de basisvoorwaarden hieronder (art. 22.27), dan heb je geen vergunning nodig, maar moet hij wel passen binnen de regels die in het omgevingsplan uit het oude bestemmingsplan zijn overgenomen. Voldoet hij daarnaast aan de maten uit de tabel (art. 22.36), dan geldt hij van rechtswege als in overeenstemming met het omgevingsplan, ook als dat oude bestemmingsplan strenger was. Die tweede route is de zekerste.

Stel: een tussenwoning met een achtertuin van 6 meter breed en 10 meter diep, zonder eerdere aanbouw. Het bebouwingsgebied is dan 60 m². Omdat dat kleiner is dan 100 m², mag de totale oppervlakte van alle bijbehorende bouwwerken hooguit 50% zijn: 30 m². Staat er al een schuur van 6 m² achter in de tuin, dan blijft er 24 m² over.

Een aanbouw van 4 meter diep over de volle breedte van 6 meter is 24 m². Die past dus precies, mits hij binnen 4 meter blijft, niet hoger is dan 30 cm boven de verdiepingsvloer en ook de andere eisen haalt. Wil je 5 meter diep bouwen, dan moet het deel voorbij 4 meter lager blijven of een schuin dak krijgen, en kom je samen met de schuur boven de 30 m² uit: dan is een vergunning nodig.

Ook een ruimtelijk vergunningvrije aanbouw moet voldoen aan de technische eisen van het Bbl: constructieve veiligheid, brandveiligheid, isolatie, ventilatie. IPLO zegt het zonder omwegen: een bouwwerk moet altijd voldoen aan het Bbl. Daarnaast noemt het Bbl in artikel 2.25 wanneer een technische vergunning nodig is, onder meer als het bouwwerk niet op de grond staat, hoger is dan 5 meter, een verblijfsgebied heeft op de tweede bouwlaag of hoger, of een dakterras of balkon heeft. Valt de aanbouw daar niet onder, dan is hij technisch vergunningvrij. Volgens IPLO geldt dat ook voor de constructieve wijziging die erbij hoort, zoals de doorbraak in de achtergevel. Een constructeur blijft nodig: vergunningvrij betekent niet dat niemand hoeft te rekenen.

Sinds 2024 geldt voor een deel van de bouwwerken die wél onder artikel 2.25 vallen de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb): dan doe je geen vergunningaanvraag voor de techniek, maar een bouwmelding, minstens vier weken voor de start (Bbl art. 2.18), en toetst een onafhankelijke kwaliteitsborger. Het Bbl sluit verbouwen daar uitdrukkelijk van uit (art. 2.17 lid 4). Volgens de Rijksoverheid geldt de Wkb naar verwachting tot en met 2028 alleen voor nieuwbouw van eenvoudige bouwwerken, en IPLO meldt dat de invoering voor verbouwingen voorlopig is uitgesteld. Of jouw aanbouw daaronder valt, is een vraag voor de gemeente; in de praktijk stelt een goede aannemer of constructeur die vraag vóór het ontwerp klaar is.

Voldoet de aanbouw niet aan de regels, dan vraag je een omgevingsvergunning aan via het Omgevingsloket. Bij de gewone (reguliere) procedure beslist de gemeente volgens artikel 16.64 van de Omgevingswet binnen acht weken, en mag ze die termijn één keer met hooguit zes weken verlengen. Reken dus op twee tot drieënhalve maand, plus de tijd om tekeningen en een constructieberekening te laten maken.

Een vergunning is geen formaliteit: de gemeente toetst aan het omgevingsplan en kan eisen stellen aan maat, uiterlijk en ligging. Begin dus niet met bouwen voordat het besluit er is.

Vergunningvrij betekent niet dat de buren niets te zeggen hebben. Volgens artikel 5:50 van het Burgerlijk Wetboek mag je zonder toestemming van de buurman binnen twee meter van de erfgrens geen ramen of andere muuropeningen hebben die uitzicht geven op zijn erf. De afstand wordt haaks gemeten vanaf de buitenkant van de muur. Een aanbouw met een raam in de zijgevel, vlak langs de erfgrens, vraagt dus schriftelijke toestemming.

Ook de Rijksoverheid wijst erop dat je bij vergunningvrij bouwen moet voldoen aan het burenrecht. Praat dus vroeg met de buren, zeker bij een rijtjeshuis waar de aanbouw tegen de erfgrens komt.